چهاردهم مارس 1883، در مراسم خاکسپاري کارل مارکس در گورستان هايگيت فقط دوازده نفر حضور داشتند و کل مراسم در سخنراني قديمي‌ترين دوست او خلاصه ‌شد. انگلس پيش‌بيني کرد که «نام و آثار مارکس در طول قرن‌ها زنده خواهد ماند». پيش‌بيني درستي بود، اما چه‌بسا حتي آن گروه کوچک عزادارانِ حاضر در گورستان هايگيت هم آن را باور نداشتند. آوازه پس از مرگ عمدتاً پيش‌بيني‌ناپذير است. اما نامي که نزديک به صدوپنجاه سال پس از مرگ صاحبش همچنان عشق و نفرتي پرشور در ميان مردم برمي‌انگيزد به اين زودي‌ها از تاريخ بشر حذف نخواهد شد. مارکس به‌معناي دقيق کلمه فيلسوف قلمداد نمي‌شد و اقتصاددان بزرگي نبود و سياستمدار يا خطيب يا رهبر به شمار نمي‌رفت. در آتش عشق عميقي به انسانيت نيز نمي‌سوخت و در مراوداتش شخصيتي دوست‌داشتني يا خاص از خود بروز نمي‌داد. اما در نهايت، خود را به معاصرانش و نيز، به‌ضرب‌ و‌ زور ايده‌هاي يگانه و بارز، به تاريخ تحميل کرد.