ابن‌خلدون و علوم اجتماعي: گفتار در شرايط امتناع در امتداد پروژه کلي سيد جواد طباطبايي درباره تاريخ انديشه سياسي در ايران و جهان اسلام، تلاشي است نظري براي بازخواني جايگاه ابن‌خلدون در تاريخ انديشه اجتماعي و سنجش نسبت انديش او با مفاهيم بنيادين علوم اجتماعي جديد. طباطبايي با اتکا به سنت مطالعات ابن‌خلدوني در زبان فارسي و نيز مواجه انتقادي با خوانش‌هاي شرق‌شناسانه و جامعه‌شناختي معاصر، نشان مي‌دهد که مقدمه ابن‌خلدون را نه مي‌توان به‌سادگي معادل جامعه‌شناسي يا تاريخ‌نگاري مدرن دانست و نه صرفاً در چارچوب دانش‌هاي کلاسيک اسلامي محصور کرد. مسئله محوري کتاب، امکان و حدودِ اطلاق مفاهيمي چون «علم عمران»، دولت، عصبيت و تاريخ‌مندي به دستگاه مفهومي علوم اجتماعي جديد است. نويسنده با گفت‌وگويي انتقادي با تفسيرهاي رايج در منابع فارسي ـــ از ترجمه‌ها و شرح‌هاي مقدمه گرفته تا مقالاتي که ابن‌خلدون را «پيشگام جامعه‌شناسي» معرفي مي‌کنند ـــ مي‌کوشد تفاوت منطق دروني انديشه ابن‌خلدون با عقلانيت نظري مدرن را برجسته کند. در اين مسير، نسبت ميان تاريخ‌نگاري، فلسفه تاريخ و نظريه دولت در انديشه ابن‌خلدون بررسي مي‌شود و نشان داده مي‌شود که چگونه مفاهيمي مانند «عصبيت» و چرخه تکوين و زوال دولت‌ها، واجد انسجامي دروني در افق تمدني خاص خودند ـــ يعني انديشه اسلامي-تاريخي قرن هشتم هجري ـــ و انتقال بي‌واسط? آن‌ها به زبان علوم اجتماعي مدرن، خطر لغزش مفهومي را در پي دارد. حاصل کار، دعوتي است به خواندن تاريخي و مفهوميِ ابن‌خلدون و پرهيز از تطبيق‌هاي ساده‌ساز ميان سنت‌هاي فکري ناهم‌زمان. ابن‌خلدون و علوم اجتماعي نخستين اثر از مجموعه آثار سيد جواد طباطبايي است که در شکل و شمايل تازه در نشر هرمس منتشر مي‌شود. ساير آثار ايشان نير به‌مرور در هرمس منتشر خواهد شد.