بازگشت مکرر و چند نمایشنامه دیگر

اما آیا به راستی آنچه در آثار براتبرگ اتفاق می‌افتد یا در واقع، در زندگی روزمره تجربه می‌شود، ساده است؟ شاید در لحظ? نخست به سهولت جواب‌مان آری باشد، اما از منظری دیگر و با کمی تردید بگوییم خیر. اگر پیش‌فرض‌مان همان پاسخ منفی باشد، پرسش بعدی این است: پس چه مولفه‌ای موجب این سادگی است؟ شاید جواب براتبرگ به این سوال تکرار باشد. بله، تکرار است که سادگی را می‌آفریند یا اساسا موقعیتی را ساده و معمولی جلوه می‌دهد. گویی ما در پی تکرار امری یا پدیده‌ای یا رفتاری آن را ساده می‌انگاریم، در صورتی که چنین سادگی‌ای، به معنای عادی بودن، اصلا وجود ندارد. هیچ چیز ساده و عادی نیست، بلکه تکرار یک رخداد آن را معمول و پیش‌پا افتاده می‌نمایاند و به معنایی دیگر، حتی امر تکراری را پراهمیت نشان می‌دهد. فصل‌ها همواره در گردش‌اند، پس رفتارشان را ساده و عادی تلقی می‌کنیم. اما حقیقت این است که گردش فصل‌ها امری بسیار پیچیده است و با کوچک‌ترین تغییر کل آن نظم باشکوه از میان می‌رود تا بحران رخ بنماید.