داستان سمك عيار ستايش‌نامه دليري‌ها و جوان‌مردي‌ها و پاك‌دلي‌هاست. سمك و يارانش، با شجاعتي حيرت‌انگيز خود را در عرصه هول‌انگيز مهالك مي‌افكنند و مهتري را در كام شير مي‌جويند: (من... مردي ناداشت عيار پيشه‌ام. اگر ناني يابي بخورم، وگرنه مي‌گردم و خدمت عياران و جوان‌مردان مي‌كنم؛ و كاري‌گر مي‌كنم آن براي نام مي‌كنم نه از براي نان. و اين كار كه مي‌كنم از براي آن مي‌كنم كه مرا نامي‌ باشد. داستان سمك عيار، درياي ناپيدا كراني است كه در آن درهاي شاهوار فراوان به چنگ مي‌آيد.